كه اين تب در ابتدا زود علاج پذيرد . و تدبير وى به تبريد و ترطيب كوشيدن است از پنج وجه : يكى هواى خانه و مسكن و مفرش آراستن . دوم ، گرمابه و آبزن و تمريخ به كار بستن . سوّم ، شير نوشانيدن و بر اعضا ريختن . چهارم ، شربت‌ها و داروهاى مناسبه دادن . پنجم ، غذاى موافق خورانيدن و هريك به فايده علىحده گفته آيد . [ 1441 ] فايدهء [ اول ] : اندر تدبير هوا و مسكن و مفرش : اگر فصل تابستان بود ، به مسكن خنك كه مهبّ [ يعنى در محل وزش ] شمال بود بيمار را بدارند . و اگر در بن خانه آب جارى باشد ، بستر بر لب آب بگسترند يا سرير بر روى آب نهاده بيمار را آنجا بدارند و تبريد و ترطيب بيشتر كنند ، به غايت نيك باشد . و بستر از جامه كتان نرم سازند و بهترين بستر ، حصير طرىّ [ يعنى تازه ] است كه محشوّ به كتان بود و بعد [ از ] هر هفته كتان تازه كنند يا همان را ندف زده به كار برند تا نرم باشد . و اسپرغم [ يعنى گل‌ها و رياحين ] هاى سرد چون بنفشه و نيلوفر و صندل و گلاب و كافور و برف و يخ توده‌توده پيش او نهاده دارند و گرداگرد او طغارهاى كلان‌كلان به آب شيرين نيم گرم پر كرده بدارند و بادبيزنهاى كتان‌تر كرده به آهستگى بجنبانند و خرقه‌ها به صندل و گلاب و آب گشنيز تر و آب برگ خرفه و آب حى العالم و روغن گل و روغن بنفشه بيالايند و بر سينه و كتف‌ها بگذارند و چون خرقهء موضوعه گرم شود بردارند و ديگر ، هميشه بهار گذارند و استعمال اين خرقه وقتى شايد كه طعام بر فم معده نباشد و در شبانه‌روزى از دو سه كرت [ يعنى دو سه مرتبه ] زياده به كار نبرند ؛ زيرا كه افراط تبريد بر اعضاى تنقس ضيق نفس آرد و آواز [ را ] بگرداند . و آنجا كه از استعمال خرقهء مبرده تن نزار بيمار بلرزد ، خرقه را به مبردات آلوده و نيم گرم كرده به كار برند . و تدهين پشت و ناف و كف پاى و دست و بينى و گوش و مقعد به روغن بنفشه و روغن مغز تخم كدو شيرين نفع تمام دارد . اگر فصل زمستان باشد ، هواى خانه [ را ] معتدل بايد و بستر از كرباس‌هاى شسته و نرم و محشوّ به پنبه بسيار بود شايد [ يعنى شايسته است ] . و كسوت مريض به حسب فصول اختيار نمايند ؛ مثلا در گرما ، كتان و تورى و در سرما ، كرباس نرم و شسته . [ 1442 ] فايدهء [ دوم ] : اندر تدبير استحمام و آبزن و تمريخ : بايد كه حمّام و آبزن ، خوش و نيم گرم باشد و گرمى آب چنان بود كه مرغوب بيمار باشد و گرمى حمّام بدان حد نشايد كه دل را گرم كند و نفس بگرداند و عرق آرد . و اگر در آب ، بنفشه و نيلوفر و برگ كدو و